PƠ MU

đăng 16:29, 25 thg 9, 2013 bởi công trình cây

PƠ MU

Fokiania hodginsii (Dunni) A. Henry et Thomas, 1911

Cupressus hodginssi Dunni, 1908

Họ: Hoàng đàn Cupressaceae

Bộ: Hoàng đàn Cupressales

Mô tả:

Cây gỗ to, có tán hình tháp, thường xanh, cao 25-30m hay hơn, đường kính thân tới hơn 1m. Thân thẳng, không có bạnh gốc. Vỏ thân màu xám nâu, bong thành mảng khi non, sau nứt dọc, mùi thơm. Lá hình vảy, xếp thành 4. Ở cành non hoặc cành dinh dưỡng, lá lưng bụng ngắn và hẹp hơn gai lá bên dài đến 7mm, có đầu nhọn dựng đứng; ở cành già hay cành mang nón, lá hình vây nhỏ hơn (dưới 1mm), có mũi nhọn cong vào trong.

Nón đơn tính, cùng gốc; nón đực hình trứng hay hình bầu dục, dài 1cm, mọc ở nách lá; nón cái gần hình cầu, đường kính 1,6 - 2,2cm, mọc ở đỉnh một cành ngắn, khi chín tách thành 5 - 8 đôi vảy màu đỏ, hóa gỗ, hình khiên, đỉnh hình tam giác, lõm giữa và có mũi nhọn. Mỗi vảy hữu thụ mang hai hạt có 2 cành không bằng nhau.

Sinh học:

Cây tái sinh ít bằng hạt trong bóng râm có lớp đất mặt sâu, ẩm, không có khả năng tái sinh bằng chồi.

Nơi sống và sinh thái:

Cây mọc ở độ cao 900 - 2500 m, tập trung nhiều ở 950 - 1500 m, trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, trên sườn núi, thường hỗn giao với một số loài cây lá rộng, lá kim khác như Sồi cau (Lithocarpus fenestrata), Hồi núi (Illicium griffthii), Đỗ quyên (Rhododendron simsii), Kim giao (Podocarpus fleuryi), thông nàng (Podocarpus imbricatus), .. trên đất mùn màu vàng xám, phong hóa từ đá granít có tầng dày thay đổi, thành phần cơ giới nhẹ. Trên các dông núi thường gặp các giải rừng hẹp thuần loại Pơ mu.

Phân bố:

Việt Nam: Lai Châu (Tuần Giáo: Huôi Leng, Phong Thổ, Tủa Chùa), Lào Cai (Sa Pa, Mường Khương: Si Ma Cai), Hà Giang (Đồng Văn, Hoàng Su Phì: Tây Côn Lĩnh, Quản Bạ), Sơn La ( Bắc Yên), Hòa Bình (Mai Châu), Nghệ An (Quỳ Châu, Quế Phong, Thanh Chương), Hà Tĩnh (Hương Sơn) Thừa thiên Huế, Kontum (Kon Plông: núi Kon Ka Kinh), Gia Lai, Đắc Lắc (Krông Bông: núi Chư Yang Sin), Lâm Đông (Lạc Dương: núi Bì Đúp), Khánh Hòa (gần Nha Trang).

Thế giới: Trung Quốc, Lào.

Giá Trị:

Gỗ tốt, có thớ mịn, thơm và không mối mọt. Trước kia gỗ pơ mu thường được dùng đóng quan tài. Người Lào, Giao và Mông thường xẻ ván lợp nhà, làm vách. Than pơ mu cho nhiệt lượng cao. Gỗ rễ dùng chưng cất tinh dầu để làm hương liệu và làm thuốc.

Tình trạng:

Biết không chính xác. Do gỗ quý và rễ có tinh dầu giá trị cao nên bị khai thác mạnh. Hiện nay chỉ còn gặp rải rác ở nơi xa dân hoặc trên đỉnh và đường đỉnh núi hiểm trở. Tái sinh kém, sinh trưởng chậm nên số lượng giảm nhanh chóng. Mức độ đe doạ: Bậc K.

Đề nghị biện pháp bảo vệ:

Bảo vệ nguyên vẹn trong các khu rừng cấm. Cần khai thác có kế hoạch nguồn gỗ pơ mu còn lại và gấp rút đưa trồng rộng rải để tạo nguồn nguyên liệu dồi dào và chắc chắn.

 

Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam - trang 401.

Comments