Hoa mẫu đơn

Cây hoa mẫu đơn đỏ

đăng 14:50, 11 thg 11, 2014 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 14:51, 11 thg 11, 2014 ]

Cây hoa mẫu đơn đỏ, cây đơn đỏ (theo cách gọi miền Bắc), 
Hoa trang đỏ (theo cách gọi miền Nam), còn có các tên: long thuyền hoa, nam mẫu đơn; tên khoa học là Ixora coccinea, thuộc họ Thiến thảo (Rubiaceae). Hoa có các màu đỏ, trắng, vàng. Hoa thường được người dân trong nước trồng trước nhà, dưới chân các bàn thiên (nơi thắp hương) ngoài sân.

Đặc điểm của hoa trang đỏ (hoa mẫu đơn):

Cây nhỏ, thân cành nhẵn, cao 0, 6 - 2 m. Lá mọc đối, gần như không cuống, phiến lá láng, hình bầu dục, hai đầu nhọn, dài 5 - 10 cm, rộng 3 – 5 cm. Hoa nhỏ, dài, màu đỏ, mọc thành chùm xim ở đầu cành. Quả màu đỏ tím, cao 5 - 6 mm, rộng 6 – 7 mm. Mỗi ô có một hạt, cao 4 – 5 mm, rộng 3 – 4 mm, phía lưng phồng lên, còn phía bụng thì hõm vào.

Cây được trồng làm cây cảnh hoặc làm thuốc. Rễ đơn đỏ được nhân dân dùng làm thuốc lợi tiểu, dùng trong trường hợp đái đục. Ngoài ra, còn dùng chữa cảm sốt, đau nhức và chữa lỵ. Hoa cũng được dùng để chữa lỵ. Dùng làm thuốc thì cây hoa trắng hoặc vàng hay đỏ, có tác dụng ngang nhau.
Theo màu sắc khác nhau, ở Việt Nam có một số loài hoa 
mẫu đơn (hoa trang theo cách gọi của miền Nam) như sau:

Mẫu đơn đỏ gồm các loài:
- Ixora chinensis Lam. - 
mẫu đơn đỏ
- Ixora coccinea L. - 
mẫu đơn son
- Ixora coccinea var. compata Pierre ex Pit. - 
mẫu đơn lùn, mẫu đơn Thái, mẫu đơn lá nhỏ
- Ixora duffii T. Moore - 
mẫu đơn đỏ
- Ixora rosea Wall. - 
mẫu đơn hường

Mẫu đơn trắng gồm các loài:
- Ixora finlaysoniana Wall. - 
mẫu đơn trắng, mẫu đơn thơm
- Ixora nigricans R. Br. & W. & Arn. - 
mẫu đơn đen, mẫu đơn trở đen.

Cây mẫu đơn vàng

đăng 14:40, 11 thg 11, 2014 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 14:41, 11 thg 11, 2014 ]

Cây mẫu đơn vàng
, cây hoa đơn vàng (theo cách gọi miền Bắc) hay c
ây trang vàng (theo cách gọi miền Nam) hay  có tên khoa học: Ixora spp., thuộc họ : Cà phê. Cây mẫu đơn vàng được trồng nhiều ở các nước nhiệt đới.

Cây mẫu đơn vàng là cây thân gỗ nhỏ lâu năm, phân cành nhiều. Lá hình mác, mọc đối xứng nhau. Hoa trang vàng mọc thành cụm lớn ở ngọn cành. Cây mẫu đơn vàng thường nở hoa vào tháng 5 – 11.

Cây hoa 
mẫu đơn vàng hợp với khí hậu nóng ẩm, chịu bóng, chịu ánh sáng. Cây được chăm sóc tốt sẽ cho hoa to và sai hơn.

Cây 
mẫu đơn vàng thường được trồng chậu làm cây nội thất trang trí hành lang, văn phòng… hoặc trồng trong bồn hoa trang trí sân vườn.
Mẫu đơn vàng gồm các loài:
- Ixora chinensis Lam.var. lutea - 
mẫu đơn vàng
- Ixora coccinea var. caudata Pierre ex Pit. - 
mẫu đơn cam
- Ixora stricta Roxb. - 
mẫu đơn vàng

Cách trồng và chăm sóc cây hoa mẫu đơn

đăng 14:12, 11 thg 11, 2014 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 14:14, 11 thg 11, 2014 ]

Cây hoa mẫu đơn có màu sặc sỡ, lá xanh thể hiện sự quý phái, có mùi thơm thanh nhã nên người ta gọi hoa mẫu đơn là “quốc sắc thiên hương”. Mẫu đơn là loài cây bụi rụng lá rễ sâu, ưa sáng chịu rét, ưa mọc nơi mát mẻ, sợ nóng nực, thích nghi với đất pha cát tơi xốp thoát nước, nhiều mù. Nơi ẩm ướt cây dễ bị thối rễ.

Mẫu đơn
có rất nhiều loài căn cứ vào màu sắc mà chia ra trắng, vàng, hồng, đỏ, tím, xanh, đen, lam…dựa vào hình dạng mà chia ra đơn tràng, trùng nửa tràng, tràng kép, dựa vào thời gian hoa nở mà chia ra hoa nở sớm, hoa nở muốn, hoa nở vừa.

Mẫu đơn có thể nhân giống bằng cách gieo hạt. Tách, ghép, nhưng dùng phương pháp gieo hạt sau 4-5 năm mới ra hoa, phương pháp ghép cây đòi hỏi kỹ thuật cao, nên người ta thường dùng phương pháp tách cây.

Thời gian trồng tốt nhất là vào tháng 10, chọn luống đất cao, tầng đất dày, tơi xốp, thoát nước, xới đất làm sạch cỏ, rắc phân lợn, bột xương, tro bếp làm phân bón lót, xung quanh đào rãnh thoát nước sâu 30-40cm.

Khi tách cây ta thường chọn cây sống 4-5 năm. Trước hết đào tất cả cây lên, bỏ vào nơi râm mát 1 ngày, dùng dao cắt các chồi, mỗi cây cắt 3-5 chồi. Sau đó cắt rễ to, bôi sunphat đồng 1%, để nơi râm mát 1-2 ngày mới trồng. Lúc trồng đào hố sâu 20-30cm, không nên vượt quá độ sâu của rễ cây củ. Khi trồng cần chú ý để rễ trải rộng, phân bố đều trong hố. Sauk hi trồng nén đất nhẹ, sau đó 1 tháng không tưới nước, càng không nên tưới phân. Trời rét xung quanh gốc phủ 1 lớp phân chuồng.

Sau 1-2 tháng nếu trời khô không mưa có thể tưới ít nước, nhưng cần chú ý: mẫu đơn sợ nước, chỉ làm cho đất không khô quá là được. Nếu gặp mưa nhiều cần phải đào rãnh thoát nước.

Cây hoa mẫu đơn cần phân. Cần phải nắm vững maaysa đợt tưới nước phân: đợt thứ nhất vào thời kỳ nảy chồi xuân; đợt thứ hai trước khi ra hoa 1 tháng, đợt thứ 3 sau khi ra hoa tưới trong vòng nửa tháng, lượng bón lúc này phải nhiều và tùy theo khả năng hoa tốt hay xấu. Ba đợt đầu cần bón phân N, P, K, đợt thứ tư vào mùa đông có thể bón phân hữu cơ để cải thiện kết cấu đất.

Mùa xuân âm áp cần xới đất làm cỏ, không nên cuốc sâu, tránh gây vết thương rễ và sau mỗi lần mưa phải xới đất, nhổ cỏ. Mẫu đơn không chịu nhiệt độ cao, mùa hè cần có biện pháp giảm nhiệt độ bằng cách làm mái che, buổi tối dỡ ra. Như vậy mới đề phòng rụng lá. Sauk hi tách cây 2 năm đến tháng 2 năm sau phải kiểm tra chồi gốc, chỉ để 5-6 chồi phân bố đều, chồi còn lại cần bóc đi.
Muốn trồng cây mẫu đơn vào chậu ta cần chọn chậu sành có kích thước 30cm, sâu 60-70cm. Mùa trồng chậu là tháng 9-10. Cần chọn giống cây có màu đỏ, hồng.

Mẫu đơn, cây cảnh và làm thuốc

đăng 14:07, 11 thg 11, 2014 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 21:06, 6 thg 12, 2014 ]

Mẫu đơn là một dược thảo quý có hiệu quả chữa trị nhiều chứng bệnh, đồng thời là cây cảnh có hoa rất đẹp, nên còn có tên là hoa vương, thiên hương quốc sắc, phú quý hoa. Cây mẫu đơn sống lâu năm, cao 1-1,5m, rễ phát triển thành củ.
Đông y dùng vỏ rễ phơi hay sấy khô để làm thuốc có tên thuốc là mẫu đơn bì được thu hoạch ở những cây đã trồng được 3-5 năm.
Tác dụng dược lý
Mẫu đơn bì và hoạt chất paeoniflorin có tác dụng chống co thắt cơ trơn, chống viêm, chống thấp khớp, an thần, hạ sốt, giảm đau, chống loét dạ dày, chống dị ứng và chống co giật. Thuốc này còn có tác dụng gây giãn mạch vành và mạch ở cơ chân, gây hạ huyết áp, ức chế sự ngưng tập tiểu cầu, ức chế sự đông máu rải rác trong mạch và bảo vệ gan chống tác dụng độc hại gan của hóa chất trong thực nghiệm trên động vật.
Trong thí nghiệm phản xạ có điều kiện, mẫu đơn bì và hoạt chất paeoniflorin có khả năng giảm sự suy yếu nhận thức gây bởi scopolamin trong việc tìm lối ra qua mê cung ở chuột cống trắng, trong việc phân biệt sự chói sáng ở chuột cống già, và như vậy có khả năng điều trị rối loạn nhận thức, sa sút trí tuệ ở người già.
Hoạt chất paeonol của mẫu đơn bì có tác dụng kháng khuẩn khá mạnh, ức chế sự ngưng tập tiểu cầu, chống huyết khối, chống viêm, an thần, giảm đau và chống đột biến. Một hoạt chất khác có tác dụng kháng siêu vi khuẩn. Mẫu đơn bì còn ức chế men aldose reductose, làm giảm tích lũy sorbitol trong tế bào, do vậy làm giảm những biến chứng mạn tính của bệnh đái tháo đường như bệnh võng mạc, bệnh thần kinh và bệnh thận. Mẫu đơn bì cũng ức chế men monoamin oxydase, do vậy có khả năng điều trị bệnh trầm cảm.
Công dụng
Trong y học cổ truyền Việt Nam, mẫu đơn bì được dùng làm thuốc trấn kinh, giảm đau, chữa nóng âm ỉ kéo dài, sốt về chiều và đêm, không có mồ hôi, hoặc đơn sưng, huyết ứ phát sốt, nhức đầu, đau lưng, đau khớp, đau kinh, kinh nguyệt không đều, và bệnh phụ khoa sau khi đẻ. Ngày dùng 6-12g, dạng thuốc sắc.
Trong y học cổ truyền Trung Quốc và nhiều nước phương Đông, mẫu đơn bì được dùng làm thuốc hạ nhiệt, chống viêm, giảm đau, chống co thắt trong điều trị nhức đầu, chóng mặt, viêm rễ thần kinh, đau kinh, bế kinh, đau bụng, đau ngực, các bệnh có co giật, thoát mạch, để dự phòng và điều trị các bệnh huyết khối tắc mạch, chuột rút cơ bắp chân, bệnh gan, dị ứng, sa sút trí tuệ ở người già và làm thuốc chống đông máu.
Bài thuốc có mẫu đơn bì
- Chữa đau nhức do máu kém lưu thông, gây thiếu máu: Mẫu đơn bì 100g, đương quy 1.000g; hoài sơn, ngọc trúc, hà thủ ô đỏ, đan sâm, mỗi vị 200g; bạch linh, mạch môn, trạch tả, mỗi vị 100g; thanh bì, chỉ thực, thù nhục, mỗi vị 50g. Tán bột làm viên nặng 5g. Ngày uống 4-6g.
- Chữa hen phế quản khi hết cơn hen: Mẫu đơn bì 8g, thục địa 16g, hoài sơn 12g; sơn thù, phục linh, trạch tả, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang, hoặc làm hoàn uống mỗi ngày 20g.
- Chữa xơ gan cổ trướng: Mẫu đơn bì 8g, rễ cỏ tranh 20g; thục địa, hoài sơn, bạch truật, địa cốt bì, mỗi vị 12g; sơn thù, trạch tả, phục linh, đương quy, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa viêm khớp cấp: Mẫu đơn bì 10g, huyền sâm 20g; tiền hồ, hoàng cầm, tri mẫu, kỷ tử, sinh địa, mạch môn, thạch hộc, mỗi vị 12g, thăng ma 8g; đậu khấu, xạ can, mỗi vị 6g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa suy nhược thần kinh: Mẫu đơn bì 8g; kỷ tử, thục địa, hoài sơn, câu đằng, sa sâm, mạch môn, mỗi vị 12g; cúc hoa, sơn thù, trạch tả, phục linh, táo nhân, bá tử nhân, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa tăng huyết áp: Mẫu đơn bì 8g, thục địa 16g, hoài sơn 12g; sơn thù, trạch tả, phục linh, đương quy, bạch thược, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa viêm loét dạ dày tá tràng: Mẫu đơn bì 8g, bạch thược 12g; thanh bì, chi tử, bối mẫu, trạch tả, hoàng liên, mỗi vị 8g, trần bì 6g, ngô thù 4g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa viêm gan siêu vi khuẩn cấp tính: Mẫu đơn bì 16g, nhân trần 40g, sinh địa 24g, chi tử 16g; hoàng liên, đan sâm, huyền sâm, thăng ma, thạch hộc, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa suy nhược thần kinh, nhức đầu, mất ngủ, di tinh: Mẫu đơn bì 8g, thục địa 16g; sơn thù, hoài sơn, mỗi vị 12g; trạch tả, phục linh, phụ tử chế, mỗi vị 8g, nhục quế 4g. Sắc uống ngày một thang.
- Chữa viêm tắc động mạch: Mẫu đơn bì 12g; cam thảo, đương quy, mỗi vị 20g; kim ngân hoa, xích thược, qua lâu nhân, ngưu tất, mỗi vị 16g; huyền sâm, đào nhân, đan sâm, mỗi vị 12g; binh lang, chỉ xác, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.

- Chữa đái tháo đường: Mẫu đơn bì 12g; thục địa, hoài sơn, mỗi vị 20g; kỷ tử, thạch hộc, mỗi vị 12g; sơn thù, thiên hoa phấn, sa sâm, mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.

Một số đặc trưng cây mẫu đơn

đăng 13:58, 11 thg 11, 2014 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 13:59, 11 thg 11, 2014 ]

Xếp vào hàng thứ 2 sau hoa mai, thứ 3 là hoa cúc, thứ 4 hoa lan, thứ 5 hoa nguyệt quý, thứ 6 hoa đỗ quyên, thứ 7 hoa sơn trà, thứ 8 hoa sen, thứ 9 hoa quế, thứ 10 hoa thủy tiên...

Cây mẫu đơn tên khoa học: Paconie Suffruticosa, thuộc họ thược dược, biệt danh: Lộc phỉ, Thử cô, Bạch truật, Bạch lượng kim, Mộc thược dược, Lan Dương hoa, Phú quí hoa, quốc sắc thiên hương, vương hoa... Xuất xứ hoa từ cao nguyên Tây Bắc Trung Quốc, trong thung lũng Thiểm Cam Ninh, Sơn Cốc Ba quận thuộc dải Tần Linh, hiện nay trong vùng núi các tỉnh Thiểm Tây, Cam Túc, Tứ Xuyên, Hà Nam vẫn còn thấy có cây mọc hoang.

Đặc trưng hình thái hoa mẫu đơn:

Hoa mẫu đơn là loại cây "lạc diệp quá mộc" (rụng lá mọc thành bụi) cao từ 1-2 mét, có khi đã cao đến 3 mét, phân cành nhánh nhiều, lá rộng bản, mọc đối thẳng đứng, hình trứng tròn, đầu lá có từ 3 đến 5 khía, cuống lá dài, co bộ toàn lục, bề mặt lá cung xanh lục, mặt trái màu tro lục, có phấn trắng, trơn nhẵn không lông hoặc có lông mịn nhỏ, hoa lưỡng tính mọc đơn trên đầu cành, đường kính từ 10 đến 30 cm, nhiều nhụy đực, toàn bộ bị hoa bàn bao vây, cánh nụ 5 màu lục, cánh hoa nguyên bản có từ 5 đến 6 cánh, trải qua thời gian di thực trồng một bộ phận nhụy đực biến thành cánh hoa, hoa trở thành cánh kép, có đến 3, 4 tầng. Số cánh hoa ít gọi là "đa diệp", hoa có các màu sắc từ trắng, vàng, đỏ, phấn, lục, tím, tím than, nhung... hoa kết thành trái chùm loại quả, có bẹ, chín nứt ra, gọi là loại quả "cốt đột" quả đầy lông mềm mịn, đến lúc chín quả nứt ra có chừng 5-15 hạt giống lớn hình móp méo không tròn, 1.000 hạt cân đuợc khoảng 250-300gr, nẩy mầm độ 60-90%, thời gian ra hoa thông thường tại Lạc Dương là tháng 4-5, tại Thượng Hải là trung tuần tháng 4, tại Hà Trạch cũng trung tuần tháng 4, tại Bắc Kinh đến thượng tuần tháng 5 mới ra hoa...

Tập tính của hoa mẫu đơn:

Hoa mẫu đơn do trong thời gian sinh trưởng kéo dài từ mùa xuân khô ráo, hè thu ấm áp đến mùa đông lạnh lẽo, với điều kiện tự nhiên như vậy, kinh qua hệ thống phát dục trải dài năm tháng, nên dần dần hình thành tập tính: "Chịu lạnh sợ nóng, ưa ráo, ghét ẩm", nên từ hoang dại di thực vào Lạc Dương, Hà Trạch nuôi trồng, gặp đúng điều kiện khí tiết hai nơi này rất thích hợp, nên ngày càng phát triển mạnh. Vị trí Lạc Dương ở đúng ngay vĩ độ Bắc 34,4 độ hàng năm khí hậu ôn hoà, nhiệt độ bình quân 15,7 độ C, lượng mưa bình quân 610,2 mm, mùa đông không lạnh gắt, hè không nóng cháy, quanh năm mưa thuận gió hòa... Vị thế của Hà Trạch cũng ở vào Bắc vĩ độ 35,20 độ, khí hậu tương cận với Lạc Dương, không chênh lệch mấy. Điều kiện tự nhiên hai nơi này đặc biệt thích nghi cho sự sinh trưởng của hoa mẫu đơn.

Đất thích hợp cho cây mẫu đơn phải ở nơi có tầng đất sâu, dày, tơi xốp, màu mỡ, loại đất mềm thoát nước hoặc đất cát tốt, tốt nhất tầng đất mềm dẻo bên trên, dày độ 1 mét, bên dưới tầng đất pha cát. Loại cây này không thích hợp với đất mặn, muối hoặc đất nóng.

Hiện nay tại các miền Nam, Bắc Trung Quốc đều có nuôi trồng hoa mẫu đơn, có thể nói độ ẩm đối với điều kiện sinh tồn chủ yếu của loại hoa này không ảnh hưởng mấy, mà độ nóng (bao gồm độ nóng của đất) đối với mẫu đơn phản ứng rất là mẫn cảm, hoa mẫu đơn thích hợp với địa thế cao ráo, tầng đất sâu dày, thoát nước tốt, rất sợ úng nước nhất là vào mùa hè, mưa to nước không thoát hết, làm nóng chết rễ, cho dù thời gian ngập úng ngắn, cũng đều có hại với hoa mẫu đơn.

1-5 of 5