Bố cục hài hòa trong thiết kế hoa viên, công viên

đăng 06:09, 25 thg 2, 2013 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 13:53, 1 thg 12, 2014 ]

Một hoa viên được cấu thành từ các “ đơn vị chức năng” (mỗi đơn vị giải quyết một vấn đề) bố trí ở các vị trí khác nhau trong một công trình. Sự hòa hợp trong thiết kế hoa viên có nghĩa là sự tổ hợp hài hòa của các phần khác nhau để tạo ra một cảm giác của một tổng thể.

Một bản thiết kế hoa viên tốt là sự kết hơp tất cả các đơn vị chức năng vào một tổng thể thống nhất. Người thưởng ngoạn sẽ nhìn các thành phần trong bối cảnh của toàn cục tổng thể. Sự hòa hợp trong một thiết kế hoa viên đạt được bằng cách kết hợp thành công của 6 yêu cầu: Sự đơn giản, thay đổi, nhấn mạnh, cân bằng, liên hòan và tỷ lệ. Các yêu cầu này được thực hiện bằng cách lựa chọn về hình thái kết cấu và màu sắc để đạt đến một thiết kế hài hòa. Mỗi thành phần lý giải một sự lưu ý đặc biệt.

1 Sự đơn giản (Simplicity )

Sự đơn giản tạo ra thanh lịch, tao nhã. Thiết kế với các đường nét và hình dạng đơn giản, đáp ứng đúng chức năng luôn luôn được ưa chuộng hơn là thiết kế phức tạp, khó xắp xếp mà không cho một sự tập trung chú ý đặc biệt.

Đơn giản không có nghĩa là thiết kế tẻ nhạt. Nó có nghĩa là sự tổ hợp khôn khéo của các thành phần tạo ra sự quyến rũ trong khi đó, vẫn giải quyết tốt các yêu cầu về chức năng.

Yếu tố quan trọng nhất trong việc tạo ra sự đơn giản của thiết kế là sự lặp lại. Sự lặp lại có thể áp dụng với hình dạng, kết cấu và màu sắc cũng như đối với những cây đặc biệt.

Các cây khác nhau với cùng kết cấu có thể tham gia vào sự đơn giản bình dị bằng cách lập lại đặc trưng về kết cấu thông qua bản vẽ. Tương tự các cây có cùng màu, dù rằng loại khác nhau, có thể góp phần vào sự đơn giản.

Sự lặp lại của một dạng cây cho phép mắt chúng ta di chuyển thuận tiện xuyên qua một hoa viên, bảo đảm trong tầm nhìn các vật thể đều giống nhau. Sự lập lại loài cây giống nhau trong hoa viên góp phần sự đơn giản hài hòa bằng cách cho phép cây đó có tác dụng nhiều hơn. Nếu một cây bụi có hoa được thể hiện ra theo dạng khối ở một nơi trong hoa viên, chúng nên được tái hiện ở nơi khác (để tạo sự lặp lại).

Để ngăn ngừa sự đơn điệu, sự lặp lại phải được kiềm chế và xem xét một cách thận trọng. Loài cây được dùng để kiểm soát sự lặp lại và khuấy động sự đơn điệu, yên tĩnh.

2. Sự thay đổi (Variety )

Sự thay đổi có thể áp dụng đối với hình dạng, màu sắc và kết cấu. Sự thay đổi thêm “gia vị “và cho phép nhà thiết kế kiểm soát “tâm trạng” của bản thiết kế hoa viên.

Cân bằng thận trọng giữa sự lặp lại và thay đổi là cần thiết. Trong khi qúa lặp lại sẽ gây ra sự qúa đơn điệu, và qúa thay đổi có thể gây ra sự hỗn độn. Vì sự thay đổi tạo ra sư tương phản mạnh, nên nó cần được dùng một cách tiết kiệm.

Sự lặp lại các hình dạng, màu sắc hay kết cấu từ một “đơn vị cây trồng” này đến một đơn vị khác hỗ trợ cho người xem hoa viên hình dung sự thuần nhất của các đơn vị trong một tổng thể thống nhất.

Sự thay đổi làm tăng thêm sự phong phú cho cảnh quan nhưng không nên lạm dụng

3. Sự nhấn mạnh (Emphasis )

Nhấn mạnh là một cách hoạch định sự chú ý đối với các đặc trưng quan trọng, trong khi các đặc trưng kém quan trọng giữ vai trò hỗ trợ. Ví dụ, trong thiết kế nhà ở, cần thu hút sự chú ý của người xem vào cửa trước của ngôi nhà. Điều đó thường thực hiện bằng cách nhấn mạnh cửa vào này bằng cách dùng các cây đứng bên ngòai cửa cho một sự thay đổi mạnh trong màu sắc, kết cấu và hình dạng. Các cây trồng chung quanh cây nhấn mạnh sẽ hỗ trợ vai trò của nó, tăng cường sự nhấn mạnh.

Sự nhấn mạnh đòi hỏi sự thay đổi vì sự thay đổi đó làm sự nhấn mạnh phải được nhận ra và giữ sự chú ý của người xem lâu hơn các vật xung quanh nó

Các cây nhấn mạnh có các đặc trưng mạnh mẽ một cách đặc biệt, tạo ra cho người ta chú ý đến riêng chúng trong hoa viên và nhìn chúng với một thời gian lâu hơn.

4 Sự cân bằng (Balance)

Sự cân bằng có thể là đối xứng trong trường hợp các phần tử trên bất kỳ một phía nào của một trục là bằng nhau, và có thể là không xứng với các phần tử không giống nhau trên hai phía của trục

Cân bằng đối xứng được thể hiện bằng cách dùng các cây trồng giống nhau trên hai phía của đường vào và cả ở hai phía cuối của một ngôi nhà, hay cả hai góc của một lô đất, sao cho các hình dáng của một phía tạo ra một hình ảnh soi gương trên phía đối diện. Các kiểu cân bằng là chính thống, nghiêm trang và không nên dùng nó trong các trường hợp thiết kế không chính thống, hoa mỹ. Vì hầu hết các nhu cầu hoa viên và nhà ở thường thiết lập là một kiểu tự nhiên, có tính không chính thống, ít trường hợp hoa viên cần sự cân bằng đối xứng.

Cân bằng không đối xứng có thể được tạo ra bằng cách dùng các dạng cân bằng không cùng kích thước. Ví dụ. Một cây to có thể cân bằng với 3 cây bụi nhỏ. Sự cân bằng không chỉ là nhìn thấy mà còn cảm giác. Màu sắc có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng bằng cách tăng thêm sức hấp dẫn nhìn cho một phong cảnh. Ví dụ: một cây có màu sáng trên một cạnh của một đơn vị cây trồng có thể cân bằng với những phần cuối của đơn vị cây trồng bởi nhiều cây cùng loại hay cùng kích thước mà có sự thu hút kém hơn.

Kết cấu cũng dự phần vào sự cân bằng. Kết cấu thô thường thể hiện sức nặng để thu hút tầm nhìn, kết cấu mịn thì nhẹ hơn, ít thu hút hơn. Khi kết cấu thể hiện thay đổi trong một đơn vị cây trồng cần nhiều cây có kết cấu mịn hơn để cân bằng với các cây có kết cấu thô hơn.

Sự cân bằng cũng áp dụng cho chiều sâu tầm nhìn. Giữa nền trước, nền giữa, và nền sau của tầm nhìn phải được hài hòa. Nếu một hoa viên không cân bằng, một trong các tầm nhìn sẽ ưu thế, gây ra những tầm nhìn khác bị mất đối với sự phối hợp.

5. Sự liên tục (Sequence )

Đối với tầm mắt di chuyển trong một hoa viên theo chiều hướng đến các điểm nhấn mạnh, sự liên tục phải được thiết lập. Sự liên tục này có thể được tao ra bởi một sự phát triển của hình dạng, kết cấu hay màu sắc. Nó cũng có thể được tạo thành bởi những tổ hợp của mỗi loại.

Tuy nhiên, nếu cả 3 tính chất vật lý được dùng trong cùng một lúc, sự liên tục sẽ biến mất vì có quá nhiều loại được phơi bày. Một ví dụ của một chuỗi liên tục thường dùng trong trang trí hoa viên là giữ màu cố định, thay đổi hình dạng nhẹ, tạo ra cho mắt nhìn quét theo sự gia tăng chiều cao của các hình bóng cây. Cùng lúc, sự thay đổi kết cấu tinh tế có thể xảy ra, chuyển động lá mịn đến trung bình hay thô trung bình, khi các cây gia tăng chiều cao đến một điểm nhấn mạnh.

Các thay đổi trong hình dạng, kết cấu hay màu sắc nên thể hiện dần dần và tinh tế nhằm mục đích tạo ra một sự thay đổi hài hòa liên tục. Bất kỳ vật gì làm sững sờ trong một chuỗi liên tục sẽ tạo ra một điểm nhấn mạnh, nghĩa là ở cuối chuỗi liên tục được xem như nhịp điệu của hoa viên tạo ra tầm mắt phát triển đến một điểm nhấn mạnh. Sau đó, dời khỏi dần dần để dừng ở một điểm nhấn mạnh khác.

6. Sự cân đối (Scale = tỉ lệ )

Một bản đồ thiết kế hoa viên được phác thảo đối với một tỉ lệ diễn đạt thực địa. Một trong các tỉ lệ đó là 1/100, nghĩa là cách vẽ một đường dài 1 cm trên giấy, chúng diễn tả một đường chiều dài 1 m trên thực địa. Kiểu tỉ lệ này gọi là tỉ lệ tuyệt đối. Vì đơn vị của kích thước diễn đạt lượng có thể đo đạc tỉ lệ tương đối có thể hiểu là sự cân đối thay vì được xác định bởi số đo tuyệt đối, tỉ lệ tương đối là một sự cảm nhận về cách thức đơn vị thiết kế liên hệ với đơn vị thiết kế khác theo kích thước.

Người ta có xu hướng liên hệ kích thước của một vật thể theo hình dáng của mỗi người. Các vật thể có liên hệ khớp với hình dáng người được xem là bình thường.

Bằng các kiểm soát tỉ lệ cân đối của các vật thể trong hoa viên, nhà thiết kế gợi lên sự xúc cảm. Vì tất cả các yêu cầu làm cho con người được tiện nghi và tạo cảm giác thư giãn, hầu hết các hoa viên được thực hiện trong một tỉ lệ bình thường mà chúng ta có thể liên hệ được một cách dễ dàng.

Có các biệt lệ về qui luật này, các vườn Nhật Bản được thiết kế trong một tỉ lệ rất riêng biệt, cho phép một khoảng sân nhỏ bé có vẻ rộng hơn. Hay bằng cách đóng khung một tầm nhìn rộng với một phong cảnh, đôi khi chúng ta có thể làm cho tầm nhìn có vẻ rộng lớn hơn là lúc nó được thiết kế.

Để có một hoa viên đạt yêu cầu thẩm mỹ cần áp dụng các nguyên lý của thiết kế sao cho màu sắc, kết cấu và hình dạng có thể hợp nhất trong một sự phối hợp hài hòa. Sự chọn lựa giữa các phần tử kết cấu xây dựng cứng (phần xây dựng) và cây trồng đã được cân nhắc trước khi thiết kế, bây giờ là giai đoạn phối trí chọn loài cho cây trồng trong hoa viên.

Comments