Mục đích quy hoạch hệ thống mảng cây xanh trong đô thị

đăng 06:32, 25 thg 2, 2013 bởi công trình cây   [ đã cập nhật 14:03, 1 thg 12, 2014 ]

1. Mục đích – yêu cầu quy hoạch phát triển hệ thống mảng xanh trong kiến trúc cảnh quan cây xanh đô thị

1.1. Mục đích

Vấn đề tạo một môi sinh tốt cho cuộc sống và làm việc ở đô thị là một yêu cầu lớn. Cây xanh đã trở thành một trong những thành phần cơ bản trong quy hoạch chung của đô thị. Quy hoạch chung này vừa là một khoa học tổng hợp, vừa là một nghệ thuật xây dựng và tổ chức không gian để tạo cho đô thị một trật tự khoa học thuận lợi. Việc quy hoạch cây xanh làm sao phải hài hòa với các công trình kiến trúc khác, phù hợp với hoàn cảnh địa lí, khí hậu, đất đai của khu vực, diện tích cho việc phát triển hệ thống cây xanh cần được xác định phù hợp trong tổng thể quy hoạch chung… nhằm phát huy được các vai trò của cây xanh trong việc cải thiện môi trường đô thị, làm tăng vẻ đẹp hiện đại và đặc thù cho mỗi đô thị.

1.2. Yêu cầu của quy hoạch

Diện tích, số lượng cây xanh nhiều hay ít tùy thuộc các yếu tố sau: trong đô thị có nhiều nhà máy, lò cao hay có diện tích rộng rãi cho phép thì số lượng cây xanh nên nhiều hơn nơi khác. Các khu vực nhiệt đới, hoặc trong những vùng chịu nhiệt độ gió mùa thì số lượng cây cũng thường phải nhiều hơn.

Quy hoạch cây xanh phải phân bố đều trên toàn bộ đất đai của thành phố

Vấn đề phân bố cây trong mỗi khu vực cũng cần đảm bảo không những về số lượng cây trồng mà còn tạo thuận lợi cho các hoạt động xã hội của con người như ở khu du lịch, trường học, bệnh viện hay khu nhà ở, nhà máy… . Diện tích cây xanh từng khu vực cần tỉ lệ với mật độ người ở và đáp ứng được nhiệm vụ ở đó. Mỗi khu vực có quy hoạch cây xanh riêng nhưng không đi chệch mục đích, yêu cầu chung, phải đảm bảo các điều kiện, vệ sinh, mĩ quan, chỗ nghỉ ngơi tốt cho nhân dân.

Mỗi đô thị nên bố trí các vành đai xanh để bảo vệ, cải thiện tốt hơn môi trường cho đô thị, bảo vệ cho đô thị tránh nạn cát bay, hạn chế gío bão, kết hợp tạo nên các khu rừng cảnh quan, du lịch sinh thái cho nhân dân tới nghỉ ngơi, thăm quan. Mặt khác đây cũng là những bể chứa dưỡng khí điều hòa rất tốt cho đô thị như rừng phòng hộ Cần Giờ Tp. HCM.

Trong đô thị, nghiên cứu sắp xếp nên có nhiều dải cây làm nhiệm vụ phân cách giữa các khu vực nhà máy, nhà ở, giữa các khu vực hoạt động ồn ào của bến xe, bến cảng chợ, với các khu vực làm việc của cơ quan, trường học cần sự yên tĩnh.

Chất lượng chung của quy hoạch cây xanh công trình đô thị tùy thuộc vào sự bố trí và kĩ thuật chọn giống cây trồng. Hai vấn đề này liên quan chặt chẽ và phải trên cơ sở địa hình, địa vật và mục đích, ý nghĩa của việc trồng cây từng nơi mà quyết định.

Bố trí cây trồng trong đô thị là một nghệ thuật, cần nghiên cứu tạo cảnh trong từng khu vực để trong toàn đô thị có nhiều cảnh, vui mắt. Chẳng hạn hai bên đường phố nên có những hàng cây tạo nên những vòm lá che nắng cho người đi đường, có nơi lại trồng thưa để lọt từng vệt nắng xuống mặt đất, nơi trồng từng cây riêng rẽ, nơi lại trồng thành khóm vài cây …nơi chỉ trồng cây thấp, nơi lại trồng toàn cây cao hay xen kẽ cây cao và thấp, nơi cây trồng có hoa đẹp, nơi chỉ có cây xanh cao tạo bóng mát…

Ngoài ra, vấn đề chọn giống cây trồng cũng rất lưu ý, nó yêu cầu các nhà chuyên môn phải có kiến thức vững vàng về đô thị và mĩ thuật. Đô thị cần những giống cây khoẻ, gỗ tốt, không bị gãy bất thường, khó đổ, không có rễ ăn nông, vệ sinh… mà còn cần những giống cây có hoa đẹp, hoa thơm, cây không rụng lá về mùa đông, cây có bộ lá tiết chất kháng trùng trong không khí (phitonxit). Chọn được càng nhiều giống cây khác nhau, càng tạo được nhiều phong cảnh tươi đẹp cho đô thị. Mặt khác cây xanh kết hợp hài hòa, tôn tạo thêm vẻ đẹp, phát huy tác dụng của các công trình xung quanh như nhà ở cao tầng, biệt thự, bồn hoa, tượng đài…

Vấn đề thiết kế cây xanh trong đô thị cần được tiến hành sớm và có kế hoạch rõ ràng ngay từ đầu. Cần nghiên cứu, bố trí hợp lí, khoa học, tránh chắp vá, sửa đổi quá nhiều sau này cũng như tránh gây trở ngại cho các công trình khác. Những phần diện tích nếu có kế hoạch cụ thể trước sẽ rất thuận lợi, chủ động cho việc thiết kế hệ thống cây xanh ở mỗi khu vực .

Ví dụ: Ở thành phố Chu Hải (phía nam Trung Quốc) là một thành phố trẻ mới được xây dựng từ năm 1981 – 1982 (trước đây là một thị trấn nhỏ). Quy hoạch diện tích cho cây xanh được xác định rõ ngay cùng các công trình xây dựng của thành phố. Như đối với trường học diện tích cây xanh chiếm không dưới 35%, bệnh viện trên 30%, khu du lịch trên 50%…

Báo “Người lao động” (10/09/2004) cho biết, theo các chuyên gia khí tượng của Trung Quốc thì trận bão tràn vào Bắc Kinh ngày 10/07/2004 cho thấy ảnh hưởng rõ rệt của mối quan hệ giữa thời tiết khắc nghiệt và việc quy hoạch của thành phố. Bề mặt trải nhựa hoặc bê tông hóa của các con đường tạo ra những “ốc đảo nhiệt” được địa phương hóa. Nhiệt độ ở một số bề mặt đường lên đến 800C, trong khi những khu dân cư có cây xanh lân cận chỉ khoảng 400C. cũng do quy hoạch không hợp lý đôi khi tạo ra “hiệu ứng thung lũng”. Khi cơn lốc cấp 6 hay 7 thổi qua, chúng tập trung vào các “thung lũng” giữa các cao ốc, tại đây sức gío có thể đạt tới tốc độ cấp 12 (bằng với bão). Đây là vấn đề cần được lưu ý trong việc quy hoạch xây dựng nhà cao tầng và tạo mảng xanh trong độ thị cho hợp lý.

Đối với những khu vực đã có cây xanh, khi muốn nâng cấp cải tạo cũng cần xây dựng các phương án rõ ràng để phù hợp với sự phát triển mảng xanh chung của đô thị.

Dưới đây là một ví dụ về chiến lược phát triển mảng xanh trong đô thị tại Mỹ.

Theo Thanh Trúc (Báo Tuổi trẻ ngày 11/11/2007): Ngày 9-10-2007, Thị trưởng New York (Mỹ) Michael Bloomberg đã trồng một cây hoa chuông tại khu phố Bronx và tuyên bố đó là cây đầu tiên trong 1 triệu cây xanh sẽ được trồng trên khắp New York trong một thập niên tới. Mục đích của sáng kiến này là làm tăng 20% diện tích rừng, biến New York thành thành phố xanh và sạch hơn. Thị trưởng thành phố cũng nêu rõ: để đạt được điều đó, cần có sự góp sức của toàn thành phố. Kế hoạch cụ thể là Chính quyền thành phố sẽ cấp gần 400 triệu USD cho Sở công viên New York để trồng 600.000 cây xanh tại các công viên và đường phố. Các tổ chức phi lợi nhuận, doanh nghiệp, cộng đồng và cá nhân tại New York sẽ trồng 400.000 cây còn lại. Để hưởng ứng sáng kiến này, tòa nhà Empire State của thành phố đã thắp sáng đèn màu xanh lá cây của tất cả 30 tầng nhà trong suốt đêm 9 -10 -2007.

2. Các chỉ tiêu định mức về phát triển mảng xanh trong đô thị

Căn cứ quy mô dân số, điều kiện khí hậu, địa hình đất đai

Muốn có hiệu qủa của cây xanh để cải thiện môi trường đô thị, diện tích cây xanh tối thiểu nên đạt > ½ tổng diện tích xây dựng trong đô thị. Tầng che của cây xanh trong khu đất tối thiểu bằng 30% diện tích khu đất đó.

Comments