Đa Búp đỏ

Đa búp đỏ là một loài cây gỗ lớn thuộc họ Dâu tằm – Moraceae, có nguồn gốc từ Assam (Bắc Ấn), Đông Himalaya, Sumatra, Java cho tới Malaysia. Do dễ nhân giống và chăm sóc, cây không đòi hỏi nhiều điều kiện phức tạp nên ngày nay nó xuất hiện khắp nơi, được xem là một loài cây cảnh quan phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Một cây đa búp đỏ được trồng ở nền đất dày, đủ ẩm nhưng không úng, có chất dinh dưỡng cao thì trong một thời gian ngắn, chỉ non chục năm, nó đã tỏa bóng rợp cả một không gian rộng lớn. Một công viên, một khuôn viên công sở có được vài ba cây đa búp đỏ tuổi 10-15 năm nằm liên kề nhau đã đủ tạo nên một tiểu khí hậu lý tưởng cho người và động vật.Do có búp non đẹp, lá lại bóng láng cũng bắt mắt nên rất được nhiều người ưa chuộng. Là một loài cây thường xanh, ưa sáng, có khả năng tỏa cành rộng, sẽ choán không gian nhiều, nên khi trồng cần chú ý tránh những nơi rợp bóng làm cây vàng vọt, sinh trưởng yếu; đồng thời cũng phải xác định không gian tối thiểu cho cây tỏa bóng sau này. Khi trưởng thành, đa búp đỏ có thể cao đến 30 – 40 m, với đường kính thân tới 2 m, nhiều cành nhánh mọc tỏa ngang kéo dài ra tạo cho đường kính tán có thể lên tới vài ba chục mét. Những cành mọc tỏa ngang luôn có khả năng sinh ra những rễ khí sinh mọc thỏng theo địa hướng động, dần dần tạo thành những thân giả, lại càng làm cho cây chiếm lĩnh không gian nhiều hơn. Do vậy, nhiều tác giả đã xem dạng sống của nó là dạng sinh trưởng ngang hay sinh trưởng vươn vai. Và cũng chính đặc điểm này khiến cho việc đưa trồng ở vỉa hè đường phố không mấy thích hợp, nó sẽ nhanh chóng che chắn tầm nhìn và cản lối giao thông. Ngoài việc được chọn như một cây có giá trị tạo bóng, tôn tạo cảnh quan những không gian rộng lớn, đa búp đỏ còn được trồng làm cây tiểu cảnh phổ biến từ vườn nhà đến khuôn viên các cơ quan hành chính.

Thông thường, nhân giống đa búp đỏ bằng cành giâm hay cành chiết. Cũng có thể cắt tỉa bớt cành nhánh để kích thích các chồi ngủ phát triển rồi dùng nó để giâm thành cây con.

Nhựa mủ của đa búp đỏ có tính độc nhẹ, có thể gây dị ứng cho một số người mẫn cảm khi họ ăn phải hoặc chạm tay trực tiếp vào nó. Tốt nhất, khi chưa biết mình có mẫn cảm với mủ của nó hay không thì nên mang bao tay lúc cần mó tay vào. Nhiều nơi, trẻ con thường lấy mủ của đa búp đỏ vo thành viên cỡ bằng quả bóng bàn để chơi thẻ. Phụ huynh nên lưu ý để tránh ngộ độc đối với những trẻ mẫn cảm. Tuy nhiên, cũng có tài liệu cho rằng mủ đa búp đỏ dùng chữa được mụn nhọt. Ngoài ra, lá cây cũng được dùng để giải cảm; tua rễ có tác dụng lợi tiểu, thường được dùng chữa phù nề và cổ trướng do xơ gan. 

Comments