Su Ổi

Xylocarpus granatum Koen.

Carapa obovata Blume

Họ: Xoan Meliaceae

Bộ: Cam Rutales

Mô tả:

Là cây thân gỗ nhỏ hay trung bình, thường xanh hay rụng lá, cao 8-12m(-20m), đường kính thân 30-40cm, tán lá xum xuê. Cây phân cành sớm; vỏ thân màu đỏ - xám nhạt, nhẵn bóng và bong thành mảng giống như vỏổi; không có bạnh gốc.

Lá Su ổi kép hình lông chim 1 lần, chẵn, cuống chung dài 15cm, mang 2-3 đôi lá chét mọc đối, phiến lá dày, trơn, nhẵn, hình trái xoan, dài 4-17cm, rộng 2-9cm, đầu tròn, cuống lá chét mảnh. Lá có hình thái giống với cây Xà Cừ.

Cụm hoa chuỳ, mọc ở nách hay đầu cành, dài bằng hay ngắn hơn lá, thường ít hoa. Hoa Su ổi là loại hoa đơn tính, mẫu 4, đường kính 3¬5mm, có lá bắc nhỏ sớm rụng; đài hợp nhẹ ở gốc, nhẵn, chia 4 thuỳ tròn; cánh hoa 4, màu trắng sữa, hình bầu dục, dài gấp 3 lần đài, cong và lồi; nhị 8, chỉ nhị dính thành ống, phía dưới phình, đầu chẻ 8 răng; bầu 4 ô, nhẵn, vòi ngắn, đầu hình đĩa, thò ra ngoài ống nhị.

Quả nang hoá gỗ, hình cầu, đường kính 10-20cm, rất nặng (1-2 kg/quả); khi non màu xanh lục, bóng; khi già màu vàng tươi, nứt thành 4 mảnh; có 8-18 hạt gần hình tam giác. Hạt không có áo và không có phôi nhũ 

Phân bố:

Cây Su ổi phân bố ở rừng ngập mặn ven biển Việt Nam, Thái Lan, Mianma, Philippin, Inđônêxia, Ấn Độ, srilanca, châu đại dương, Niughinia, filgi, Tanzinia, Mangat.

Việt Nam: cây Su ổi mọc ở rừng ngập mặn ven biển Bắc bộ và Nam bộ trên đất bồi phù sa hay phù xa cát sau khi đã được các loài cây tiên phong cố định, ít ngập, thủy triều và cũng sống được ở nước lợ, khả năng đâm chồi mạnh.

Hoa tháng 10 - 11. Quả tháng 6 - 7. 

Công dụng:

Gỗ Su ổi màu hồng hay nâu xám, nặng, không có vân, bền ít bị mối mọt. Có thể dùng làm cột nhà, trụ mỏ. Vỏ hàm lượng tanin cao, dùng để nhuộm và thuộc da. Hạt chứa nhiều dầu. 

Comments